หลักสูตรระดับการศึกษาปฐมวัย (ชั้นอนุบาลปีที่ 2 - 3)

หลักสูตรและการจัดประสบการณ์ในระดับนี้มุ่งเน้นการเตรียมความพร้อมครอบคลุมพัฒนาการทั้ง 4 ด้าน (ร่างกาย อารมณ์-จิตใจ สังคม และสติปัญญา) โดยมีรายละเอียดดังนี้ 

ลักษณะหลักสูตร เป็นหลักสูตรปฐมวัยที่มีความยืดหยุ่นสูง สอดคล้องกับวิถีชีวิตของครอบครัว ชุมชน และบริบทความพอเพียงของท้องถิ่น

แผนการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ ยึดหลักการ "เรียนปนเล่น" (Active Learning) และสร้างโอกาสให้เด็กได้รับประสบการณ์ตรงจากการลงมือปฏิบัติจริง ผ่านกิจกรรมประจำวัน 6 กิจกรรมหลัก อาทิเช่น

กิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์  ระบายสี, เป่าสี, ฉีกตัดปะ, พิมพ์ภาพ และปั้นดินน้ำมัน เพื่อพัฒนาตาและกล้ามเนื้อมัดเล็ก

กิจกรรมเคลื่อนไหวและจังหวะ เคลื่อนไหวร่างกายประกอบเพลงและเครื่องเคาะจังหวะ เพื่อพัฒนาการควบคุมร่างกาย

กิจกรรมการเล่นกลางแจ้ง  เล่นเครื่องเล่นสนามและเกมละเล่นต่าง ๆ เพื่อสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อมัดใหญ่

กิจกรรมเกมการศึกษา ฝึกทักษะการสังเกต คิดหาเหตุผล จัดหมวดหมู่ และเปรียบเทียบ

โครงการ/จุดเน้นสนับสนุน

โครงการบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย ประเทศไทย เน้นทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ขั้นพื้นฐาน

โครงการสุขอนามัยและโภชนาการ ตรวจสุขภาพปากและฟัน, ดื่มนมฟรี และรับประทานอาหารกลางวันตามหลักโภชนาการ                                  

การวัดและประเมินผล ประเมินตามสภาพจริงด้วยเครื่องมือที่หลากหลาย เช่น การสังเกตพฤติกรรมรายบุคคล, การสำรวจ, การสอบถาม และการประเมินแฟ้มสะสมผลงาน โดยให้ผู้ปกครองมีส่วนร่วม

สรุปภาพรวมเชิงบริหารและการพัฒนาครู

กระบวนการ PLC (Professional Learning Community) ครูทุกคนในโรงเรียน (ซึ่งมีจำนวนน้อยประมาณ 2-4 คนตามปีกระบวนการ) จะใช้ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพในการแลกเปลี่ยนความรู้ ประสบการณ์ และร่วมกันออกแบบแผนการจัดการเรียนรู้/สื่อการสอน

วิจัยในชั้นเรียน กำหนดให้ครูทุกคนจัดทำวิจัยในชั้นเรียนอย่างน้อยปีการศึกษาละ 1 เรื่อง เพื่อแก้ปัญหาและพัฒนาการจัดประสบการณ์การเรียนรู้แก่ผู้เรียนโดยตรง

การจัดกิจกรรมพัฒนาคุณลักษณะพึงประสงค์ที่เหมาะสมกับระดับการศึกษาปฐมวัย (ชั้นอนุบาลปีที่ 2 - 3)                                                           การพัฒนาในวัยนี้เน้นการบ่มเพาะขั้นพื้นฐานผ่านกิจวัตรประจำวันและการเล่น เพื่อให้เด็กมีวินัย รับผิดชอบ และซึมซับวัฒนธรรมไทย

กิจกรรมและแนวทางการพัฒนา

การปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน ฝึกการช่วยเหลือตนเองในการรับทานอาหาร, การเข้าแถวตามลำดับก่อนหลัง, และการทำความสะอาดห้องน้ำห้องส้วมด้วยตนเอง

การปฏิบัติตามมารยาทและวัฒนธรรมไทย เน้นจุดเน้นอัตลักษณ์ "ยิ้มง่าย ไหว้สวย" การกล่าวคำทักทาย ขอบคุณ และขอโทษอย่างสอดคล้องกับกาลเทศะ

การสร้างความรับผิดชอบและจิตสาธารณะ  การแบ่งเวรประจำวันช่วยกันดูแลรักษาความสะอาดห้องเรียน, การเก็บของเล่นเข้าที่ และการคัดแยกขยะลงถังตามชนิด

การแต่งกายสร้างวินัย  ฝึกให้เด็กแต่งกายตามข้อตกลงประจำวันของโรงเรียน (เช่น วันอังคารชุดผ้าไทย, วันพุธชุดพละ) เพื่อสร้างความเข้าใจในกฎระเบียบสังคม

โครงการสนับสนุน โครงการงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม, โครงการโรงเรียนปลอดขยะ และโครงการส่งเสริมและพัฒนางานสภานักเรียน

ผลลัพธ์เชิงประจักษ์ เด็กปฐมวัยร้อยละ 100 มีผลการประเมินพัฒนาการด้านสังคมอยู่ในระดับดี เชื่อฟังพ่อแม่ครูอาจารย์ มีความซื่อสัตย์สุจริต และช่วยเหลือแบ่งปันผู้อื่น

จากการวิเคราะห์รายงานการประเมินตนเอง (SAR) ของโรงเรียนบ้านห้วยไค้ พบว่า ครูระดับปฐมวัยมีแนวทางการประเมินพัฒนาการของเด็กอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง โดยแบ่งออกเป็นกระบวนการ เครื่องมือ และการนำผลไปใช้ ดังนี้

1. กระบวนการประเมินอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

ประเมินตามสภาพจริง (Authentic Assessment)  ครูประเมินพัฒนาการเด็กจากการปฏิบัติกิจกรรมประจำวันและการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ในห้องเรียน ไม่ได้ใช้การสอบข้อเขียน 

ครอบคลุมพัฒนาการทั้ง 4 ด้าน การประเมินจะครอบคลุมอย่างสมดุลครบทุกด้าน ได้แก่ ด้านร่างกาย, ด้านอารมณ์-จิตใจ, ด้านสังคม และด้านสติปัญญา

การมีส่วนร่วมของพหุภาคี ครูไม่ได้ประเมินเพียงฝ่ายเดียว แต่เปิดโอกาสให้ผู้ปกครองและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เข้ามาร่วมมือในการวิเคราะห์และประเมินพัฒนาการของเด็กเป็นรายบุคคลด้วย

2. เครื่องมือการวัดและประเมินผลที่ใช้

ครูผู้ดูแลเด็กใช้เครื่องมือและวิธีการที่หลากหลายสอดคล้องกับวัยปฐมวัย ได้แก่

แบบบันทึกพัฒนาการเด็ก (อบ.3/1)

สมุดบันทึกเด็กเป็นรายบุคคล (อบ.3/2)

แบบสังเกตพฤติกรรมเด็ก (รายบุคคลและรายกลุ่ม)

แบบสัมภาษณ์เด็ก

แบบประเมินผลงานและแฟ้มสะสมงานของเด็ก

3. การนำผลการประเมินไปใช้พัฒนาต่อยอด

ปรับปรุงการจัดประสบการณ์ ครูนำข้อมูลผลการประเมินมาวิเคราะห์เพื่อปรับวิธีการเรียนการสอน ออกแบบกิจกรรมซ่อมเสริม หรือกิจกรรมที่กระตุ้นตามความสนใจของเด็กแต่ละคน

การทำวิจัยในชั้นเรียน  นำปัญหาหรือข้อจำกัดที่พบจากการประเมินเด็กไปสะท้อนผลร่วมกับเพื่อนครูผ่านกิจกรรม PLC และจัดทำเป็นนวัตกรรมหรือวิจัยในชั้นเรียน (ปีการศึกษาละ 1 เรื่อง) เพื่อแก้ปัญหาเด็กเป็นรายบุคคลอย่างตรงจุด